Xóa phao xốp để bảo vệ môi trường biển
luuphu | 03/07/2026
Quảng Ninh là một trong những địa phương phát triển nhanh về quy mô và
sản lượng trong nuôi trồng thủy sản (NTTS) trên biển, tuy nhiên việc sử dụng
tràn lan phao xốp, bè tre trong nuôi biển đã gây ra nhiều hệ lụy đến môi
trường, cảnh quan, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hàng hải và ảnh hưởng đến tính
bền vững của ngành. Để bảo vệ màu xanh của biển, từ năm 2020 đến nay, tỉnh đã
quyết tâm “nói không” với phao xốp trong NTTS trên biển.
Với bờ biển dài 250km, Quảng Ninh có diện tích mặt biển hơn 6.000km²,
trên 43.000ha rừng ngập mặn và bãi triều và trên 32.000ha NTTS. Đây được coi là
tiềm năng, lợi thế để phát triển ngành NTTS mặt nước và đáy, tạo việc làm và
thu nhập ổn định cho người dân vùng ven biển. Trước đây, người dân ở các địa
phương ven biển thường sử dụng tre, luồng và phao xốp kết làm giàn bè để nuôi
các loại thủy sản như cá, hàu, hà. Việc dùng phao xốp được người dân lựa chọn
vì giá rẻ, độ nổi mặt nước tốt, nhưng độ bền không cao, nên chỉ vài năm đưa vào
sử dụng, nhất là khi vào mùa mưa bão, các bè NTTS bị sóng to, gió lớn đánh vỡ,
phao xốp vỡ nát, tre, luồng trôi dạt trên biển, vừa gây thiệt hại về tài sản,
vừa gây ô nhiễm môi trường biển.
Để giải bài toán thay thế phao xốp trong NTTS, hướng tới phát triển
ngành thủy sản bền vững, năm 2020, tỉnh Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong
cả nước ban hành Quy chuẩn kỹ thuật địa phương (QCKTĐP) về vật liệu sử dụng làm
phao nổi trong NTTS lợ, mặn trên địa bàn tỉnh. Đây được coi là bước ngoặt trong
quản lý ngành thủy sản, thể hiện quyết tâm đưa nuôi biển phát triển theo hướng
văn minh, hiện đại. Trong đó, việc thay đổi được quy định rõ lộ trình thực hiện
là từ ngày 1/1/2021. Đến ngày 1/1/2023, các cơ sở NTTS đang sử dụng vật liệu
làm phao nổi không phù hợp phải thực hiện chuyển đổi toàn bộ vật liệu để đáp
ứng yêu cầu của quy chuẩn.
Ông Đỗ Đình Minh, Chi cục trưởng Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm
ngư (Sở NN&MT) cho biết: Các cơ quan chức năng đã tổ chức điều tra khảo
sát, đánh giá hiện trạng sử dụng và quản lý các vật liệu làm phao nổi trong
NTTS lợ, mặn; nghiên cứu đánh giá tác động môi trường của các vật liệu sử dụng
làm phao nổi và các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực của vật liệu sử dụng
làm phao nổi đang được sử dụng trên địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, tham khảo các
tiêu chí về độ bền của vật liệu được tổng hợp theo các tài liệu của FAO 2015 và
các tài liệu có liên quan; các tiêu chuẩn Việt Nam liên quan đến các phép thử
xác định độ bền của vật liệu.
Đặc biệt, ngay sau khi Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số
13-CT/TU (năm 2021) về tăng cường công tác quản lý và phát triển bền vững NTTS
trên biển, UBND tỉnh cùng các sở, ngành, địa phương đã nhanh chóng cụ thể hóa
bằng nhiều văn bản, kế hoạch, chương trình hành động. Các tổ công tác được
thành lập, trực tiếp xuống cơ sở để tuyên truyền, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn
cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, hướng dẫn, đôn đốc, xử lý, di dời các
trường hợp vi phạm NTTS trái phép; sắp xếp ổn định các vùng nuôi biển tập
trung.
Để bảo đảm chất lượng vật liệu thay thế, Sở NN&MT cũng đã thẩm định,
tiếp nhận hồ sơ công bố hợp quy của 27 đơn vị sản xuất, cung ứng phao nhựa.
Danh sách này được công khai rộng rãi trên các phương tiện truyền thông để
người dân tiếp cận, tránh mua phải sản phẩm kém chất lượng. Những đơn vị vi
phạm quy định, cung ứng hàng không đạt chuẩn đã bị thu hồi giấy phép và xử lý
nghiêm. Nhờ đó, nhiều địa phương vốn là điểm nóng về phao xốp trong NTTS giờ đã
cơ bản thay thế sang các vật liệu thân thiện với môi trường.
Điển hình như đặc khu Vân Đồn là địa phương có diện tích nuôi biển lớn
nhất tỉnh, từng có tới hơn 5 triệu quả phao xốp trên gần 1.000 cơ sở NTTS.
Trước yêu cầu của tỉnh, địa phương đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch, yêu cầu
mỗi tháng phải giảm hoặc thay thế ít nhất 10% phao xốp. Song song với đó, các
xã như Quan Lạn, Bản Sen, Đông Xá… đều lập tổ công tác xuống tận hiện trường,
hỗ trợ người dân tháo dỡ, thu gom và chuyển về nơi tập kết. Đầu năm 2023, Vân
Đồn tổ chức đợt cao điểm với hàng trăm cán bộ, lực lượng trực tiếp tham gia thu
gom. Tính đến tháng 4/2023, hàng trăm nghìn phao xốp đã được loại bỏ. Địa
phương còn kiên quyết cưỡng chế các trường hợp cố tình chây ỳ, đồng thời tạo
điều kiện cho những hộ khó khăn được hỗ trợ thu gom miễn phí. Nhờ đó, đến cuối
năm 2023, địa phương đã cơ bản hoàn thành việc chuyển đổi, đạt tỷ lệ gần
99%.
Còn tại TX Quảng Yên (cũ) có hàng trăm bè với gần 17.000 quả phao xốp,
từ năm 2020, địa phương đã kiên trì vận động người dân thay thế, nhưng do chi
phí phao HDPE cao hơn nhiều lần, cộng thêm ảnh hưởng thu nhập sau dịch bệnh nên
tiến độ chuyển đổi diễn ra chậm. Một số hộ chỉ thay lớp phao bên ngoài, còn bên
trong vẫn tận dụng phao xốp cũ. Trước những khó khăn này, địa phương đã kiên
trì tìm các giải pháp tháo gỡ, kết nối người dân với các nhà sản xuất phao HDPE
hợp quy, công khai danh mục, giá cả để dễ tiếp cận, đồng thời vận động gắn với
cấp phép nuôi biển theo quy hoạch, bảo đảm sau khi thu hoạch, toàn bộ các bè
còn lại cũng sẽ hoàn thành chuyển đổi.
Thống kê đến hết tháng 6/2025, tỷ lệ chuyển đổi phao xốp toàn tỉnh đạt
trên 99,5%. Hàng triệu quả phao xốp được thu gom, xử lý đúng quy trình, thay
thế bằng phao HDPE đạt chuẩn. Cùng với đó, tỉnh còn đẩy mạnh đầu tư hạ tầng
nuôi biển tập trung, khu sản xuất giống, và giám sát môi trường chặt chẽ. Các
mô hình nuôi kết hợp công nghệ cao, gắn với du lịch tại vùng biển Hạ Long, Bái
Tử Long đang cho thấy triển vọng nhân rộng, vừa tạo sinh kế, vừa phát huy giá
trị cảnh quan di sản. Đây là nỗ lực bền bỉ, không chỉ bảo vệ môi trường mà còn
góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm thủy sản, hướng tới truy xuất nguồn gốc
và thị trường xuất khẩu.
Hành trình 5 năm qua với gần 10 triệu quả phao xốp được thay thế cho
thấy, câu chuyện chuyển đổi phao xốp ở Quảng Ninh không chỉ là sự thay đổi một
vật liệu, mà còn là minh chứng cho tư duy phát triển mới là lấy bền vững làm
nền tảng.
Hoàng Nga
https://baoquangninh.vn/
