Hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường
luuphu | 03/07/2026
Kiên định
định hướng phát triển bền vững, Quảng Ninh đang từng bước chuyển đổi mô hình
tăng trưởng theo hướng xanh hơn, hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi
trường. Từ tư duy “xử lý ô nhiễm” sang chủ động “kiểm soát từ nguồn”, tỉnh xác
định bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng nâng
cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển lâu
dài.
Kiểm soát
ô nhiễm từ nguồn
Những năm
qua, Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, chính sách về quản lý
tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh nguồn
nước. Qua đó, nhận thức của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và
người dân từng bước được nâng lên, tạo chuyển biến rõ nét trong công tác bảo vệ
môi trường. Kết quả thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TU cho thấy nhiều mục tiêu đã
hoàn thành trước kế hoạch, khẳng định quyết tâm của tỉnh trong xây dựng mô hình
phát triển xanh và bền vững.
Cùng với đó,
nhiều chỉ tiêu môi trường đạt kết quả tích cực và mang tính nền tảng. Tỷ lệ hộ
dân sử dụng nước sạch đạt 98,3% tại khu vực đô thị và 87,2% tại nông thôn; 100%
khu, cụm công nghiệp đang hoạt động đều có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt
quy chuẩn. Đặc biệt, đối với các dự án đầu tư mới, nhất là tại những khu vực nhạy
cảm như vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long hay Cửa Lục, tỉnh yêu cầu hoàn thiện hệ
thống xử lý nước thải ngay từ giai đoạn đầu tư.
Cách làm này
cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “xử lý ô nhiễm” sang chủ động “kiểm
soát ô nhiễm từ nguồn”, hạn chế phát sinh tác động môi trường ngay trong quá
trình sản xuất và phát triển. Không chỉ đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập
trung, các doanh nghiệp còn tăng cường áp dụng các giải pháp xử lý khí thải, chất
thải rắn theo quy định, từng bước nâng cao trách nhiệm trong bảo vệ môi trường.
Song song với
đó, công tác quản lý chất thải tiếp tục được quan tâm đẩy mạnh. Hiện nay, 99%
lượng rác thải trên địa bàn tỉnh được thu gom, xử lý; hạ tầng xử lý rác được đầu
tư đồng bộ với 21 khu xử lý có tổng công suất khoảng 1.590 tấn/ngày. Đáng chú
ý, phương thức xử lý rác đang chuyển mạnh sang công nghệ hiện đại khi gần 72%
lượng rác được xử lý bằng đốt, từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp. Đối với chất thải
nguy hại, 100% khối lượng phát sinh đều được thu gom, xử lý theo đúng quy định.
Không chỉ tập
trung đầu tư hạ tầng xử lý, Quảng Ninh còn chú trọng nâng cao năng lực giám sát
môi trường. Toàn tỉnh hiện có 177 trạm quan trắc môi trường tự động, truyền tải
liên tục dữ liệu về chất lượng môi trường tới Bộ NN&MT và các cơ quan chức
năng trong tỉnh, đồng thời công khai thông tin để người dân theo dõi, giám sát.
Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm môi trường được tăng
cường quyết liệt. Riêng năm 2025, các cơ quan chức năng đã xử phạt 151 tổ chức,
cá nhân vi phạm với tổng số tiền hơn 9,2 tỷ đồng, đồng thời di dời 862 cơ sở tiểu
thủ công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư.
Nhiều mô
hình bảo vệ môi trường được triển khai hiệu quả như Chương trình giảm rác thải
nhựa tại Vịnh Hạ Long với các giải pháp hạn chế nhựa dùng một lần, thu gom rác
và tuyên truyền nâng cao nhận thức, góp phần thay đổi hành vi của du khách và
doanh nghiệp, giữ gìn cảnh quan và hệ sinh thái. Mô hình “Ngân hàng rác thải” tại
nhiều địa phương đã thúc đẩy phân loại, tái chế rác tại nguồn thông qua cơ chế
đổi rác lấy quà hoặc hỗ trợ cộng đồng, góp phần giảm lượng rác thải và nâng cao
ý thức bảo vệ môi trường. Ngoài ra, mô hình đồng xử lý chất thải trong lò nung
xi măng giúp tái sử dụng chất thải làm nguyên liệu sản xuất, giảm chôn lấp, tiết
kiệm tài nguyên và hạn chế phát thải ra môi trường.
Hướng tới
tăng trưởng xanh
Mặc dù chất
lượng môi trường trên địa bàn tỉnh cơ bản vẫn được kiểm soát, song Quảng Ninh
đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức do áp lực phát triển kinh tế
nhanh, đặc biệt là quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ. Với
cơ cấu kinh tế mà công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn, các ngành như khai
thác than, nhiệt điện, xi măng, công nghiệp chế biến cùng hệ thống khu, cụm
công nghiệp phát triển nhanh đã tạo ra áp lực đáng kể lên môi trường. Hiện toàn
tỉnh có 8 khu công nghiệp và 18 cụm công nghiệp đang hoạt động, cùng nhiều dự
án công nghiệp nặng và năng lượng quy mô lớn, kéo theo yêu cầu ngày càng cao
trong quản lý chất lượng không khí, nguồn nước và xử lý chất thải.
Trong bối cảnh
đó, các nguồn gây áp lực môi trường chủ yếu tập trung ở hoạt động khai thác, chế
biến than; sản xuất công nghiệp như nhiệt điện, xi măng; giao thông vận tải;
phát triển đô thị và du lịch. Đáng chú ý, khai thác than vẫn là nguồn phát sinh
ô nhiễm không khí lớn nhất, đặc biệt là bụi tổng (TSP). Không chỉ vậy, nước thải
mỏ, chất thải rắn công nghiệp và các bãi thải đất đá cũng tiếp tục tác động đến
môi trường đất và nguồn nước. Cùng với đó, sự gia tăng nhanh của hoạt động du lịch,
nuôi trồng thủy sản và lượng rác thải sinh hoạt tại các đô thị ven biển đang tạo
thêm áp lực đối với công tác thu gom, xử lý chất thải cũng như bảo vệ hệ sinh
thái biển - đảo.
Bên cạnh các
áp lực từ phát triển kinh tế, biến đổi khí hậu, nước biển dâng và các hiện tượng
thời tiết cực đoan cũng đang tác động ngày càng rõ nét đến các địa phương ven
biển của tỉnh. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực
thích ứng, chủ động quản lý rủi ro thiên tai và tăng cường khả năng chống chịu
của hệ thống hạ tầng môi trường. Đồng thời, tỉnh cần tiếp tục siết chặt kiểm
soát nguồn thải, đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý môi trường và nâng cao hiệu quả
quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Theo lãnh đạo
Sở NN&MT, trong giai đoạn tới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục kiên định định hướng
phát triển theo mô hình tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững;
gắn chặt bảo vệ môi trường với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh,
đồng thời góp phần thực hiện cam kết quốc gia về giảm phát thải khí nhà kính và
mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục
tiêu này, tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường;
tăng cường kiểm soát các nguồn phát thải; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ,
chuyển đổi số trong quản lý môi trường; đồng thời thúc đẩy các mô hình kinh tế
tuần hoàn, sản xuất và tiêu dùng bền vững.
Song song với
đó, trong định hướng quy hoạch dài hạn, Quảng Ninh tiếp tục nghiên cứu khoanh
vùng, thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên và khu bảo tồn biển; từng bước mở rộng
diện tích bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ các hệ sinh thái rừng, biển cùng những
cảnh quan đặc sắc của tỉnh.
Hiểu Trân
https://baoquangninh.vn/
